Herbata należy do najpopularniejszych napojów na świecie. Przyczyn jej zawrotnej kariery na wszystkich kontynentach jest wiele. Przede wszystkim herbata zawiera wiele cennych pierwiastków mineralnych, witamin i przeciwutleniaczy, a dzięki nim korzystnie wpływa na nasze zdrowie. Spożywana jest głównie w postaci naparu, ale także jako dodatek do potraw. W Birmie jest składnikiem sałatek, w Tybecie gotują z niej zupę, a w Tajlandii podawana jest do ryb i mięsa.
W Chinach i Japonii zielona herbata stosowana jest często jako dodatek do potraw i deserów. Może być składnikiem ciast, lodów, koktajli, a nawet sosów, nadając im charakterystyczny zielony kolor i delikatny smak. Podkreśla smak sushi. Może być również naturalnym barwnikiem. Czarna herbata jest stosowana jako marynata do mięs.
Czy herbatę można jeść
Oczywiście, można. Specjaliści rekomendują szczególnie młode liście pochodzące z Japonii. Z fusami herbacianymi można przyrządzać kanapki. Do bezpośredniego spożycia nadają się zwłaszcza herbata gyokuro oraz wiosenna shincha. W Kraju Kwitnącej Wiśni restauratorzy znają wiele przepisów na ryż z dodatkiem herbaty. Prawdopodobnie zwyczaj ten pochodzi z Chin, gdzie herbata stosowana jest do gotowania od wieków.
Od ponad 1000 lat w Japonii przyrządza się ochazuke. Podstawą tego dania jest porcja gorącego, kleistego ryżu polewana obficie zieloną herbatą lub bulionem. Według różnych źródeł, już w okresie Heian (794-1185) ugotowany ryż polewano gorącą herbatą, a w okresie Edo (1603-1867) w związku z rosnącą popularnością zielonej herbaty wielu Japończyków zaczęło przyrządzać ochazuke z herbatą. Od lat 50. ub. wieku w japońskich supermarketach można kupić ochazuke instant. Obecnie zielona herbata z ryżem to danie fast food dostępne w całej Japonii.
Ochazuke można zjeść w zwykłych izakaya (pubach), a nawet w ekskluzywnych restauracjach. Jest to lekka, szybka potrawa, która oprócz funkcji zaspokojenia głodu ma właściwości prozdrowotne. Japończycy zamawiają ją m.in. wtedy, gdy cierpią np. na rozstrój żołądka czy na przeziębienie lub poprzedniego dnia po prostu przedawkowali sake. W restauracjach ochazuke jest zwykle podawane jako ostatnie lub przedostatnie danie.
Potrawy z zieloną herbatą
Potrawę ochazuke sporządza się z grillowanych i suszonych ryb, sashimi z kałamarnicy lub ośmiornicy, ostryg, solonej czy marynowanej ikry mintaja lub dorsza. W polskich warunkach może to być grillowany kurczak lub wędzony łosoś. Według oryginalnej receptury, w potrawie mogą się znaleźć tsukemono (np. ogórek kiszony), takuan (kiszona rzodkiewka) lub umeboshi (kwaśna śliwka), wodorosty wakame lub kizami nori (suszone), świeżo pokrojone japońskie zioła (np. pietruszka) oraz aonegi (cebula).
Według przepisu, ochazuke przyprawiamy świeżo startym imbirem, chrzanem wasabi lub sezamem, dodajemy świeżo ugotowany ryż, po czym wlewamy gorącą zieloną herbatę. Czekamy aż gorący płyn wsiąknie w ryż i po chwili możemy delektować się zupą herbacianą. Herbata neutralizuje zapachy, które mogą być nieprzyjemne dla niektórych osób, np. czosnku, ryb i mięczaków. Osoby wrażliwe na tego rodzaju aromaty powinny moczyć wielkanocne śledzie w naparze herbacianym.
Herbata jako składnik potraw
W Kraju Kwitnącej Wiśni można zjeść zieloną odmianę gryczanego makaronu soba z dodatkiem zielonej herbaty. Popularne są galaretki z zielonej herbaty oraz napoje z mleka i zielonej herbaty. Jest ona chętnie używana do przyrządzania deserów, np. ryżowych ciasteczek mochi, zielonych biszkoptów i ciastek. W mocnym naparze można gotować gruszki.
W Chinach liśćmi ulung nadziewa się rybę gotowaną na parze lub smażoną w woku, a krewetki dusi się w naparze z zielonej herbaty. Dzięki naparowi krewetki tracą rybi posmak. W Polsce w okresie Wielkanocy herbata jako dodatek do potraw może nam pomóc w urozmaiceniu świątecznego stołu. W tym celu zadziw rodzinę i przyjaciół marmurowymi jajami samuraja!
To jajka, które swój wygląd zawdzięczają czarnej herbacie i mieszance przypraw (m.in. pieprz, cynamon, anyż, chili, kolendra), odrobinie sosu sojowego i alkoholu. Jajka trzeba ugotować na twardo, poczekać aż się ostudzą, a następnie delikatnie potłuc skorupki, aby nie odpadły od jajek. Jajka wraz z mieszanką wkładamy do garnka z wodą i gotujemy na małym ogniu ok. pół godziny.
Przechowywanie herbaty w kuchni
W czym przechowywać herbatę? Herbata to produkt naturalny, z którym należy obchodzić się delikatnie, aby jak najdłużej zachował aromat i smak. Dlatego należy ją przechowywać w chłodnym miejscu w hermetycznym pojemniku metalowym bądź szklanym. Herbatę trzeba chronić przed światłem. Znawcy radzą, aby wysokogatunkowe zielone herbaty przechowywać w lodówce w opakowaniu zabezpieczającym przed przechodzeniem obcymi zapachami.
Jaka herbata do posiłku
Czarne herbaty o intensywnym smaku dobrze pasują do mięsnych i ciężkich dań (wołowina, dziczyzna, jagnięcina). Zielone herbaty komponują się najlepiej z daniami wegetariańskimi, sałatkami oraz delikatnymi daniami z piersi kurczaka. Natomiast białe herbaty podajemy do białych ryb, łagodnych serów czy delikatnych deserów. Herbaty ulung pasują do deserów owocowych oraz serów o intensywnym aromacie.
Jak dopasować herbatę do potrawy? Serwując herbatę do dania głównego, należy wziąć pod uwagę najbardziej wyczuwalne nuty. Do delikatnych dań sprawdzą się napary z białej lub zielonej herbaty. Natomiast z herbatą czerwoną lub czarną powinniśmy podawać potrawy, które mają dominujący, intensywny smak.
