Ojczyzną herbaty są Chiny. Na początku była lekiem na różnego rodzaju schorzenia, później towarzyszyła mnichom w medytacji. Herbatę piła wtedy arystokracja, ale z czasem została spopularyzowana, pomagając rolnikom regenerować organizm do pracy, dzięki czemu rozwijała się gospodarka. Na herbacianym rynku są gatunki powszechnie dostępne ze względu na cenę, są też uznawane za ekskluzywne. Do tych ostatnich należą “Puszyste Szczyty” z Gór Huangshan. Naparem ekscytują się smakosze, ale czy słusznie?
Herbata jest drugim po wodzie najpopularniejszym napojem na świecie. Niezależnie od gatunku uważa się, że korzystnie wpływa na zdrowie jelit, płuc, żołądka i wątroby, a nawet ze względu na dużą zawartość przeciwutleniaczy zapobiega nowotworom.
Historia chińskiej herbaty
Właściwości zdrowotne herbaty są cenione od tysięcy lat. Według źródeł historycznych, jej orzeźwiający, niepowtarzalny smak i aromat poznano już około 5 tys. lat temu. Chińska legenda głosi, że w 2737 roku p.n.e. cesarz Shen Nong wynalazł sztukę parzenia herbaty i wkrótce napój ów stał się sławny i uwielbiany w Chinach oraz Japonii.
Podobno odkrycie było dziełem przypadku. Chińczycy przekonują, że pewnego dnia podczas gotowania wody pod drzewem herbacianym kilka liści przypadkowo wpadło do naczynia władcy. Zaintrygowany nowym aromatem cesarz postanowił spróbować naparu, który zrobił na nim kolosalne wrażenie. Od tego momentu herbata zaczęła odgrywać ważną rolę nie tylko jako napój, ale także jako lekarstwo na różne dolegliwości.
Tradycyjne chińskie herbaty
W ojczyźnie herbaty przeważają gatunki ogólnodostępne ze względu na cenę, ale cenione są też gatunki rzadkie, za które kolekcjonerzy płacą krocie. Można do nich zaliczyć Tai Ping Hou Kui, uprawianą w kilku wioskach w rejonie Taiping w prowincji Anhui, fioletową herbatę Zi Juan czy Pu-erh z prowincji Yunnan. W tym elitarnym gronie jest też herbata oolong z wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO gór Wuyi.
Do najbardziej cienionych należy tradycyjna żółta herbata Huang Cha, która jest podobna do zielonej, ale dodatkowy etap produkcji nazywany żółceniem nadaje jej charakterystyczny, łagodny smak i jasnożółty kolor. Dzięki żółceniu herbata jest łagodniejsza dla żołądka i bardziej przyswajalna niż inne rodzaje herbacianego naparu. Ekskluzywna herbata z Chin nazywana cesarską produkowana jest w prowincjach Hunan, Sichuan i Zhejiang.
Kultura herbaty w Chinach
Herbata w Chinach to nie tylko napój, ale symbol kulturowy. Jest obecna podczas ważnych wydarzeń i rytuałów, takich jak ceremonie ślubne, gdzie młoda para serwuje herbatę rodzicom jako wyraz szacunku. We współczesnych Chinach herbata jest symbolem kultury łączącym pokolenia. Młodzi sięgają po nowoczesne warianty herbaty, ale tradycyjne metody parzenia nadal cieszą się uznaniem podczas rodzinnych spotkań.
W kulturze chińskiej ceremonia parzenia herbaty zwana gongfu cha to coś więcej niż przygotowanie napoju. To rytuał mający na celu dążenie do perfekcji i harmonii – od doboru odpowiednich naczyń przez temperaturę wody aż po sposób podania. Ceremonia składa się z kilku precyzyjnie opisanych etapów, w tym obmycia filiżanek gorącą wodą, budzenia herbaty przez pierwsze krótkie parzenie, a następnie wielokrotnego zaparzania w krótkich cyklach, które pozwala w pełni wydobyć smak i aromat napoju.
Chińska zielona herbata
Najpopularniejszym napojem w Chinach jest zielona herbata z jej słynnymi odmianami Lung Ching i Bi Luo Chun. W odróżnieniu od innych gatunków liście zielonej herbaty nie są poddawane fermentacji, przez co zachowują niemal wszystkie cenne substancje. Aby powstała herbata zielona, liście przerabia się najpóźniej w godzinę po ich zerwaniu zanim zaczną fermentować. Dlatego zdaniem wielu, zielona herbata jest najzdrowsza na świecie.
Badania potwierdzają, że zielona herbata jest źródłem witamin A, B, C i E oraz mikroelementów – wapnia, potasu, miedzi, cynku, manganu oraz fluoru. Zawiera także polifenoli (przeciwutleniacze) o różnym działaniu, katechiny, silne antyoksydanty, garbniki, alkaloidy, lipidy, aminokwasy oraz teinę.
Parzenie herbaty zielonej
Klasyczna zielona herbata powinna być zalewana wodą o temperaturze 70-80 st. C. Napar należy zaparzać pod przykryciem, najlepiej w lekko ocieplonym naczyniu. Herbatę zieloną parzymy 2-3 minuty, jeśli zależy nam, by miała właściwości pobudzające albo 4-6 minut, aby działała uspokajająco. Po zaparzeniu należy koniecznie oddzielić liście od naparu.
Napar z zielonej herbaty zawiera bardzo mocny przeciwutleniacz – galusan epigallokatechiny (EGCG), który jest setki razy silniejszy niż witamina C i do dwadzieścia pięć razy silniejszy od witaminy E. Aromat herbaty zielonej to świeżość i subtelna elegancja. Ma w sobie lekką nutę cytrusów, co działa uspokajająco, redukuje stres i pomaga się odprężyć.
Właściwości Huangshan Maofeng
Do najbardziej cenionych zielonych herbat chińskich należy Huangshan Maofeng, której ojczyzną są Góry Huangshan w prowincji Anhui, gdzie plantacje herbaciane rozciągają się na wysokościach 300-800 m n.p.m. Dzięki unikalnemu mikroklimatowi z częstymi mgłami i wilgotnym powietrzem herbaty z tego regionu nazywane są „Yun Wu”, czyli „z chmur i mgieł”.
Nazwa herbaty Huangshan Maofeng wywodzi się od wyglądu listków, które pokryte są srebrnym meszkiem. Produkt składa się wyłącznie z najmłodszych tipsów z wczesnych, wiosennych zbiorów. Aby wyprodukować tę herbatę, górne pączki z pierwszymi młodymi liśćmi są starannie zbierane ręcznie.
Napar ma jasny, złocisto-zielony kolor oraz delikatny słodki smak o nutach kwiatowych, czasem orzechowych. Herbata odświeża, orzeźwia, oczyszcza umysł. Ze względu na wysoką zawartość witamin i przeciwutleniaczy ma korzystny wpływ na metabolizm.
