Każdy wie, że kontynent afrykański jest kolebką kawy. Jednak zdecydowanie mniej osób orientuje się, że od przełomu XIX i XX wieku na Czarnym Lądzie produkuje się także herbatę. Zdaniem niektórych koneserów, herbata afrykańska jest nawet najlepsza na świecie! Z Afryki pochodzi 7 proc. światowej produkcji herbat, dzięki czemu jest ona kontynentem zajmującym drugie miejsce pod względem ilości produkowanego suszu. Herbatę z Afryki wyróżnia umiarkowana moc i zbalansowana aromatyczność.
Prawdopodobnie pierwsze plantacje herbaty powstały w Malawi w 1880 roku, ale najlepsze warunki uprawy plantatorzy znaleźli w Kenii. Herbacie bardzo odpowiada tamtejszy klimat i wysokość 2000-3000 m n.p.m. Kenia słynie z produkcji herbaty czarnej, a zdecydowanie mniejszy areał zajmuje zielona. Oprócz Kenii herbatę uprawia się w Afryce w kilku miejscach: RPA, Rwandzie, Burundi, Etiopii, Tanzanii, Mauritiusie i Malawi.
Herbata z Afryki
Kenia jest największym eksporterem czarnej herbaty w Afryce. Jest też jednym z największych producentów herbaty na świecie i pod tym względem wyprzedza nawet Sri Lankę, która bardziej kojarzona jest z herbatą. Kenia odpowiada aż za 8 proc. całej produkowanej herbaty na świecie. Herbaty z tego kraju oraz Malawi czasem można nawet zaliczyć do klasy premium.
Właściwie herbata z Afryki nie wyrobiła sobie jeszcze większej renomy i „Pożegnanie z Afryką” kojarzy się nam wyłącznie z kawą. Niebawem może się to jednak zmienić. Na dobrej drodze jest plantacja Satemwa z Malawi, która specjalizuje się w białych herbatach o dużych i pięknych liściach. Produkuje też ręcznie wytwarzane herbaty czarne oraz wędzoną oraz dojrzewającą herbatę w stylu chińskiej pu-erh. Natomiast spółdzielnia Kangaita z wysokogórskiego regionu Mount Kenya w Kenii znana jest koneserom z ręcznie zwijanej Kenia Rhino, która zaskakuje złożonością smaku i aromatu.
Herbata Rooibos
Herbata z Rooibos jest sztandarową „czerwoną herbatą” z RPA. „Rooibos” to połączenie dwóch słów z języka afrikaans, które dosłownie oznacza „czerwony krzew”. Botaniczna, łacińska nazwa rośliny brzmi Aspalathus linearis. Krzew osiąga maksymalnie 2 m wysokości, ma miękkie liście w kształcie igieł i żółte kwiaty. Przez lekki kwiatowo-miodowy smak z nutami wanilii zdobywa fanów na całym świecie.
Susz Rooibos nie jest wytwarzany z krzewu herbacianego, ale często nazywany jest herbatą, gdyż przygotowuje się z niego napar jak z herbaty. Rooibos, czyli herbata z czerwonokrzewu, to delikatna, smaczna i zdrowa herbatka, która rośnie tylko w górach Cederberg w RPA i pomimo wielu prób nie udało się jej wyhodować nigdzie indziej na świecie. Listki i łodyżki po zbiorze poddawane są fermentacji, podczas której nabierają charakterystycznego, czerwonego koloru. Czasem tylko suszy się je, przez co zachowują oliwkowozielony kolor. Tak powstaje zielona odmiana rooibosa.
Herbata nie zawiera kofeiny i jest bardzo łagodna dla żołądka. Za to stężenie polifenoli w rooibosie jest nawet dziesięciokrotnie większe niż w zielonej herbacie. Antyoksydanty zwalczają wolne rodniki, które przyczyniają się do szybszego starzenia komórek i zwiększają ryzyko zachorowania na raka. Rooibos pomaga obniżać poziom kortyzolu nazywanego hormonem stresu, a substancje antyhistaminowe w rooibosie są pomocne w walce z alergiami.
Na polskim rynku dostępne są klasyczny rooibos oraz rooibosy smakowe, wzbogacane aromatycznymi składnikami, takimi jak owoce, kwiaty czy liście. Niektórzy wykorzystują w zielarstwie liście o silnym działaniu przeciwutleniającym.
Pelargonia afrykańska
Od wieków medycyna ludowa w Afryce wykorzystuje dobroczynne właściwości pelargonii Pelargonium sidoides. Obecnie na Czarnym Lądzie ta roślina lecznicza uprawiana jest na skalę masową na ekologicznych plantacjach. Stosuje się ją jako środek immunostymulujący, zwalczający bakterie, wirusy i inne drobnoustroje chorobotwórcze. Preparaty zawierające wyciąg z tej rośliny przyczyniają się do wzmocnienia układu odpornościowego, co jest szczególnie ważne w okresie zachorowań na przeziębienia i grypę.
Pelargonia afrykańska posiada właściwości przeciwgrzybiczne. Wykazuje zdolność pobudzania ruchów rzęsek w układzie oddechowym, dzięki czemu wspomaga usuwanie drobnoustrojów i wszelkich zanieczyszczeń z górnych dróg oddechowych. Ma to niebagatelne znaczenie podczas problemów z uciążliwym kaszlem i odkrztuszaniem. Opinie pacjentów na temat preparatów z wyciągiem z tej rośliny są bardzo pozytywne.
Do celów leczniczych wykorzystywany jest dojrzały korzeń rośliny. Dzięki właściwościom antybakteryjnym i przeciwwirusowym pelargonia afrykańska bardzo dobrze sprawdza się w zwalczaniu zapalenia oskrzeli, zatok i innych schorzeń układu oddechowego. Zaleca się stosowanie tych preparatów jako zamiennik kuracji antybiotykowej. Pelargonia pomaga również w zwalczaniu biegunek i kolki jelitowej.
Wyciąg z pelargonii afrykańskiej dostępny jest w formie saszetek do rozpuszczania w wodzie, tabletek, nalewek oraz syropów. Można również sporządzić z niej herbatkę. W tym celu łyżeczkę zmielonego korzenia zalewa się niewielką ilością gorącej wody i zaparza 10-15 minut pod przykryciem. Napar ma mocny, korzenny, ziemisty smak. Stosuje się go 10-14 dni.
